على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2449
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
غائله ( q 'ele ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آفت و آسيب و سختى و بلاى ناگاه درآينده . غايوك ( q yuk ) ا . پ . غالوك . غائى ( q 'i ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بغايت بمعنى مقصود و غرض . غائى ( q 'iyy ) و غائية ( q 'iyyat ) ص . ع . منسوب بغاية . و منه : العلة الغائية . غب ( qabb ) و ( qebb ) م . ع . غبت الابل غبا و غبا و غبوبا ( از باب ضرب ) : يك روز در ميان برآمدند شتران بر آب . غب ( qabb ) م . ع . غب اللحم غبا ( از باب ضرب ) : بدبوى شد آن گوشت و فاسد گرديد . غب ( qebb ) ا . ع . پايان هر چيزى و عاقبت آن . و بر آب آمدن شتر يك روز در ميان . و ديدن كردن هر چند روز يك دفعه و يا ديدن كردن هفتهاى يك دفعه . يق : زرغبا تزدد حبا : چند روز در ميان ديدن كن از دوست خود تا دوستى فزون گردد . و حمى الغب : تبى كه يك روز در ميان آيد يعنى يك روز آيد و يك روز نيايد . غب ( qebb ) م . ع . غب عن القوم غبا ( از باب ضرب ) : يك روز آمد در نزد قوم و يك روز نيامد . و غبت عليه الحمى : يك روز در ميان تب كرد . و غب فلان عندنا : شب گذرانيد فلان در نزد ما . و منه قولهم : رويد الشعر يغب : بگذار شعرى را كه گفتهاى تا بماند و آن را بر كسى مخوان تا كم و كاست و عيب آن بر خودت ظاهر گردد . و غبت الامور غبا و مغبة : به آخر رسيد آن كارها . غب ( qobb ) ا . ع . زمين پست . و ايستاد نگاه آب . و روندهء از دريا چندان كه در دشت دير آيد . ج : اغباب و غبوب . غبا ( qab ) ا . ع . غبا التراب : گرد خاك بلند برآمده . غبا ( qab ) م . ع . غبى غبا و غباوة . مر . غباوة . غبأ ( qab ' ) م . ع . غبأ له و اليه غبأ ( از باب فتح ) : آهنگ وى نمود و قصد او كرد . غبا ( qebban ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - گاه گاه و بندرت . غباء ( qab ' ) ا . ع . زمين درشت . غباد ( qob d ) ا . پ . نوآوردن و از نو ساختن و ابداع و اختراع . و شعر نو گفتن . و مردم بر حق . و كسى كه در فعل حق طرف نقيض را نگيرد و جانب كسى را ملاحظه نكند و آنچه حق است به عمل آرد . غبار ( qob r ) ا . ع . گرد . غبار ( qob r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرد . و گرد خاك . و هر چيز بسيار نرم و خاكرند . و اندوه و دلگيرى و ملالت و كدورت . و تكليف . و تصديع . و تشويش و اضطراب . و غبار خاطر : آشفتگى و پريشانى خاطر و اندوه و ملالت . و غبار رنجش : نفرت و كراهت . غبار آلوده ( qob r - lude ) ص . پ . مكدر و گرفته . و آلودهء بگرد و خاك و ناپاك . غبار گونه ( qob r - gune ) ص . پ . برنگ غبار و مانند غبار و گرد و خاك . غباره ( qeb re ) ا . پ . چوبى كه بدان خر و گاو رانند . و غاوشنگ و چوبدستى . غباره ( qob re ) ا . پ . گلولهء خمپاره و نارنجك و بومب . غبارى ( qob ri ) ا . پ . منسوب بغبار . و رنج و اندوه و ايذا . و غبارى گرفتن . اندوهناك شدن و آزرده شدن . و آشفته شدن . غبارين ( qab rin ) ع . ج . غبران . غباريه ( qob riye ) ا . پ . نام درختى كوهى . و بار آن . غباز ( qob z ) ا . پ . يوغ و سپار و آهن - قلبه و فدان . غباز ( qab z ) و غبازه ( qab ze ) ا . پ . چوبدستى قلندران . غباشير ( qab cir ) ا . ع . روشنى ما بين شب و روز . غبانة ( qab nat ) م . ع . غبن غبنا و غبانة . مر . غبن . غبانة ( qab nat ) ا . ع . سستى . و كم خردى . و فيه غبانة اى ضعف . غباوة ( qab vat ) ا . ع . گولى و كودنى . غباوة ( qab vat ) م . ع . غبى الامر و عنه غبا و غباوة ( از باب سمع و نصر ) : گول گرديد در آن كار و دريافت نكرد آن را . و غبى عن الخبر : ندانست آن خبر را و جاهل بود در آن . و غبى الشيئ منه : نهان شد آن چيز از وى و دانسته نشد . و كذا غبى على الشيئ . غبب ( qabab ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوشت پارهء فروهشتهء زير گلوى مردم كه غبغب نيز گويند . غبب ( qabab ) ا . ع . طوق زير گلوى خروس و گاو و مردم . غبة ( qobbat ) ا . ع . اندك از معيشت . و چوزهء عقاب . و معرقه : چوزهء عقابى كه بنى يشكر پرورده بودند . غبث ( qabs ) م . ع . غبث الاقط بالسمن غبثا ( از باب نصر ) : آميخت كشك و روغن را بهم . غبث ( qobs ) ع . ج . اغبث و غبثاء . غبج ( qabj ) ا . ع . جرعهء آب و يك آشام آب . غبج ( qabj ) م . ع . غبج الماء غبجا ( از باب سمع ) : فرو خورد آب را . غبجة ( qobjat ) ا . ع . جرعه و يك آشام از آب و شراب . غبر ( qabr ) م . ع . غبر غبرا ( از باب